Τρίτη, 22 Σεπτεμβρίου 2020

1305. Χειρόγραφα

 

Ζούμε σε μία εποχή που η χρήση του  πληκτρολογίου, σε Η/Υ, τάμπλετ και κινητά, έχει πλέον καθολικά επιβληθεί προκειμένου να παραχθεί γραπτός λόγος. Τόσο, που οι τελευταία, ή οι τελευταίες;, γενιά να χαρακτηριστεί ως γενιά του αντίχειρα λόγω της ευχέρειας που έχουν τα μέλη της στην χρήση του για την πληκτρολόγηση σε κινητά και τάμπλετ.

Το χειρόγραφο μοιάζει έτσι να είναι μια ξεχασμένη υπόθεση. Το χέρι ξεσυνήθισε να γράφει. Το μυαλό έγινε νωθρό. Για την ορθογραφία των κειμένων μας στηριζόμαστε πλέον στους αυτόματους διορθωτές που παρέχουν τα ηλεκτρονικά μέσα δημιουργίας γραφής. Δεν γνωρίζω να διαμαρτυρηθώ για την διαμορφωμένη αυτή κατάσταση και ούτε επιθυμώ να αναφωνήσω «Μα τι ωραία που ήταν η εποχή των χειρόγραφων κειμένων». Αλίμονο αν κολλούσαμε στα όσα από τους γονείς μας, και τους πριν, βρήκαμε και μάθαμε αρνούμενοι  εξελίξεις που διευκολύνουν, σε μεγάλο βαθμό, την καθημερινότητά μας.

Από την άλλη, δεν μπορώ να μην σταθώ στην ομορφιά που έχει μια καλογραμμένη χειρόγραφη σελίδα, ένας στρωτός και ευανάγνωστος γραφικός χαρακτήρας. Ανήκω, βλέπετε, σε μια γενιά που  στο Δημοτικό Σχολείο διδάχτηκε καλλιγραφία. Μου άρεσε να γράφω με το χέρι και μου αρέσει ακόμα. Αυτό που δεν μου αρέσει είναι που, χρόνο με τον χρόνο, ο γραφικός μου χαρακτήρας χειροτερεύει. Αδιάψευστος μάρτυρας τα δεκαεπτά μεγάλου σχήματος τετράδια του χειρόγραφου ημερολογίου μου, περισσότερες από 3400 σελίδες,  από την Τρίτη, 2 Οκτωβρίου 1973, μέχρι σήμερα.

Εκτός από τα χειρόγραφα ημερολόγια, το χειρόγραφο τετράδιο με «Τα Άλλα Κείμενα», και αυτό των ποιημάτων μου («Ολίγον Τε Φίλον Τε»), έχω κρατήσεις τετράδια μου από το Δημοτικό, το Γυμνάσιο και το ΕΜΠ. Επιπλέον υπάρχει ένα τετράδιο στο οποίο έχω αντιγράψει ποιήματα και τραγούδια και ένα ακόμα με λεξούλες της Ελληνικής. Υπάρχει, βεβαίως, και ένα σημαντικό πλήθος χειρόγραφων φύλλων με αντιγραφές, σκέψεις και σημειώσεις καθώς και ένα σημαντικό πλήθος χειρόγραφων επιστολών, δικών μου και άλλων. Αρκετά από τα πιο πάνω έχουν, κατά καιρούς εμφανιστεί, στο παρόν e-ημερολόγιο.

Εκείνο που είχα σκεφτεί να πράξω και, ομολογώ, δεν έχω απαγκιστρωθεί από την ιδέα, είναι να επιλέξω ένα βιβλίο και να στρωθώ να το αντιγράψω όσο καλύτερα και καλλιγραφικά μπορώ. Έτσι, να αισθανθώ σαν μοναχός – αντιγραφέας του μεσαίωνα και να δώσω όλη μου την προσοχή και την φροντίδα για ένα, κατά το δυνατόν, άψογο αποτέλεσμα.

Επειδή αγαπώ το γράψιμο, αγαπώ και τα μέσα γραφής. Πένες, στυλό, μολύβια, μαρκαδόρους, ό,τι μπορείτε να φανταστείτε. Αυτά τα είδη δεν παραλείπω να τα ψάχνω και να τα αγοράζω. Το να γράφω με το χέρι είναι μία διαδικασία που μου αρέσει, με ευχαριστεί και με ηρεμεί. Πάντοτε στην επιφάνεια του γραφείου μου βρίσκεται ένα ευάριθμο πλήθος λευκών σελίδων που μου δίνει την άνεση να σημειώσω το οτιδήποτε επιθυμώ. Από εγγραφές για τον ολίγιστο μέχρι μονογραφές, ονόματα και σχόλια.

Ακολουθούν, σκαναρισμένες, χειρόγραφες σελίδες:




















Να είσαστε Καλά και να Προσέχετε.

Ένα κλικ μακριά, Tamás Vásáry στην Πολωνέζα Nούμερο 6 του Chopin, τα έργα για πιάνο του οποίου, σε εκτέλεση του πρώτου, τα λατρεύω:

22/09/2020

Τρίτη, 15 Σεπτεμβρίου 2020

1304. Ένα Κείμενο


Μέσα της δεκαετίας του 1970. Μια άλλη εποχή. Δίχως διαδίκτυο, δίχως έξυπνα κινητά, δίχως κοροναϊό, βεβαίως. Οι εγκαταστάσεις του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου (ΕΜΠ) βρισκόντουσαν στην οδό Πατησίων. Τα λεωφορεία της Γλυφάδας τερμάτιζαν στο Ζάππειο και την  απόσταση μέχρι το  ΕΜΠ μπορούσες να την διανύσεις με μιαν ανάσα. Μια εποχή  που το κορίτσι των ονείρων σου έπρεπε  να το παραμονέψεις σε στάσεις και διαδρομές λεωφορείων και τρόλεϊ. Μια εποχή με όνειρα, επιθυμίες και ελπίδες. Από εκείνη, την ηρωική εποχή, και το κείμενο που ακολουθεί. Το έκτο κείμενο της σειράς «Τα άλλα κείμενα». Ιδού:

06. KEIMENO

Προσπάθεια κατασκευής ποιήματος αδύνατη. Ας καθαρογράψω, λοιπόν, μερικές σκόρπιες σκέψεις. Δε μπορώ να σπουδάσω. Αισθάνομαι σαν άνθρωπος του μεσαίωνα. Θα ήθελα να αντιγράψω μερικά κείμενα. Κυρίαρχη σκέψη. Θυμήσου τον απρόσιτο άγγελο. Οι άγγελοι είναι ξανθοί. Δες Χατζή. Την έκαψε τη γριά. Τη γυναίκα του ράφτη του καμπούρη.

         Τέτοια κατασκευάσματα σαν κι αυτό δε μπορούμε να πούμε ότι αντιστέκονται στον οντολογικό χρόνο. Νομίζω ότι από τα σπουδαιότερα πράγματα που κατορθώνει η τέχνη είναι και η αλλοίωση του οντολογικού χρόνου. Κλοπιμαίο. Στραβίνσκι. Οι λειτουργίες του ασυνείδητου αξεδιάλυτες. Θα πρέπει πάντοτε να μεταφέρω μερικές λευκές κόλλες μαζί μου. Μου λείπουν λέξεις. Μου λείπουν λέξεις. Σώψυχα. Αναπόφευκτος σαν θάνατος. Μέτρο δυνατότητας του άνθρωπου. Πρέπει να ισορροπήσω και να καθορίσω βασικές αρχές. Υπάρχουν πράγματα που πρέπει να αρνηθώ.

         Πλησιάζει ο χρόνος που η Μεγάλη Άσκηση Γραφής θα πρέπει να δει το φως. Θα προσπαθήσω να τη φέρω στα σημερινά μου όρια. Θα πρέπει να είναι κυνικά ειλικρινής. Θα πρέπει να γίνει κείμενο σταθμός. Κείμενο με παραμέτρους. Πρέπει να αποφασίσω μερικά πράγματα. Με φοβίζουν τα “θα”.

         Είναι απρόσιτη και αυτή όπως και η άλλη. Δε θα στείλω κάρτα. Όχι ποτέ! Σήκω και κτύπησε τώρα ή ποτέ! Στη σφενδόνη. Πάλι στη σφενδόνη. Πόσοι κύκλοι; Πόσοι αιμάτινοι κύκλοι; Ποιος νόμος σκοτεινός και αξεδιάλυτος με κυβερνάει; Πώς θα τον ξεφύγω; Έτσι προσεγγίζεται η αυτόματη γραφή; Οι μέρες μας ήταν καλές τότε. Θα τη συντρίψω. Εκείνη το θέλησε να αντιπαραβάλουμε τα αναστήματά μας. Τα σπίτια μας είναι ψυχρά και άδεια. Ο λόγος μας τραύλισμα. Πόσοι πιάνουν μολύβι στο χέρι να γράψουν αυτά που σκέπτονται σχετικά συχνά;

         Μην πιστέψεις ότι είσαι σπορά Θεών θα καταστραφείς. Έλα και σίμωσε στα όρια σου. Θ’ ανασάνεις τότε. Πόσο ελέγχω το χώρο και το χρόνο. Σε τι τον επηρεάζω; Σκοτεινός σαν θάνατος. Και ήμουν στο σκοτάδι και ήμουν το σκοτάδι. Και μ’ είδε μια ακτίνα. Καρυωτάκης είναι. Φοβάμαι τις μέρες που έρχονται. Ψέματα. Δεν τις φοβάμαι. Πάλι ψέματα.

                                                                                              22 Μάρτη 1976 / Βιβλιοθήκη ΕΜΠ

Να είσαστε Καλά και να Προσέχετε.

Ένα κλικ μακριά Γιώργος Νταλάρας και «Σαν ΣβησμένοΚαρβουνάκι». Ένα τραγούδι των Σταύρου Κουγιουμτζή, Μάνου Ελευθερίου από το άλμπουμ «Στα Ψηλά τα Παραθύρια» του 1975:


15/09/2020

Τρίτη, 8 Σεπτεμβρίου 2020

1303. Κλέψωμεν. . .

 

5.219 ΠΑΥΛΟΥ ΣΙΛΕΝΤΙΑΡΙΟΥ

Κλέψωμεν, Ῥοδόπη, τὰ φιλήματα τήν τ' ἐρατεινὴν

 καὶ περιδηριτὴν Κύπριδος ἐργασίην.

ἡδὺ λαθεῖν φυλάκων τε παναγρέα κανθὸν ἀλύξαι·

 φώρια δ' ἀμφαδίων λέκτρα μελιχρότερα.


Ας κλέψουμε, Ροδόπη, τα φιλιά και τ’ αγαπημένα,

που γι’ αυτά  πασχίζουν πολλοί, της Αφροδίτης έργα.

Είναι γλυκό να ξεγλιστράς  από τους φύλακες και να 

ξεφεύγεις απ’ τα μάτια τους που όλα τα κυνηγούν·

τα κλεμμένα κρεβάτια είναι πιο γλυκά από τα φανερά.


Για τον Παύλο Σιλεντιάριο έχουμε μιλήσει και στην, ομώνυμη, εγγραφή «0978. Παύλος Σιλεντιάριος», του παρόντος.

Η μετάφραση του επιγράμματος είναι της ταπεινότητας μου, μιας και οι μεταφράσεις του που βρήκα, σε βιβλία που έχω στην κατοχή μου καθώς και στο διαδίκτυο, περισσότερο με εκνεύρισαν παρά με ικανοποίησαν.

Ανάγκη να επαναλάβω ότι, για τα ερωτικά επιγράμματα της Παλατινής Ανθολογίας, θεωρώ την μετάφραση τους βοηθητική εντελώς. Το ζητούμενο είναι να γευτούμε τον ρυθμό, την ακρίβεια και την λιτότητα του αρχαίου κειμένου. Μόνο τυχαίο δεν είναι το ότι οι μεταφράσεις των επιγραμμάτων αυτών απαριθμούν πλήθος λέξεων πολύ μεγαλύτερο αυτού του αρχαίου κειμένου.

Για να μεταφράσω το επίγραμμα, και να εκτεθώ όσο εκτέθηκα, χρησιμοποίησα κυρίως το εικοσάτομο «Λεξικό της Ελληνικής Γλώσσας» του εκδοτικού οίκου «Πάπυρος».

Επιτρέψτε μου να επιμένω. Διαβάστε, φωναχτά θα πρότεινα, το επίγραμμα, νιώστε το και χρησιμοποιήστε σαν βοήθημα και μόνο τη μετάφραση.

Να είσαστε Όλοι Καλά και να, βεβαίως, προσέχετε.

08/09/2020