Τη Δευτέρα, 16 Σεπτεμβρίου και στην εγγραφή:
του παρόντος ημερολογίου είχα την ευκαιρία να γράψω
για κάποια γλωσσικά ολισθήματα του
Παπαδιαμάντη, σε μία μετάφρασή του, από τα Αγγλικά, και το γεγονός, πως οι
επιμελητές της συγκεκριμένης έκδοσης τον άφησαν ακάλυπτο.
Σήμερα θα γράψω για κάτι αντίστοιχο, αλλά σαφώς
μικρότερου βάρους, που βρήκα σε κείμενο του Γιώργου Σεφέρη, του αγαπημένου μου
ποιητή.
Το εύρημα στο βιβλίο «Ο ΚΟΛΟΣΣΟΣ ΤΟΥ ΜΑΡΟΥΣΙΟΥ ΚΑΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ
ΕΛΛΑΔΑ», του Χένρι Μίλερ σε μετάφραση
της Ιωάννας Καρατζαφέρη και προλογικό σημείωμα του Αλέξανδρου Αργυρίου (και κάποιος να μου εξηγήσει γιατί το όνομα του Αργυρίου εμφανίζεται με
γράμματα διπλάσιου ύψους από αυτό στο όνομα της μεταφράστριας). Στο σημείωμα
αυτό, με τίτλο «Δίκην προλόγου», και στη σελίδα κδ΄, διάβασα:
[…] Στου Κατσίμπαλη και ο Henry Miller. Με πολύ φρέσκια φυσιογνωμία, σαν
καινούρια.
Απόσπασμα από το ημερολόγιο του Γιώργου Σεφέρη «Μέρες Γ΄ 16. ΑΠΡΙΛΗ 1934 – 14. ΔΕΚΕΜΒΡΗ 1940» και συγκεκριμένα από την εγγραφή
«Κυριακή απόγευμα», στη σελίδα 150.
Αυτό που, βεβαίως, με παραξένεψε / δυσαρέστησε ήταν η
απουσία του γράμματος «γάμμα» από τη λέξη «καινούρια».
Είπαμε: «Κανένας δεν μεγαλώνει δίχως συνέπειες».
Μεγάλωσα κι εγώ και μία από τις συνέπειες, ή τα κολλήματά μου -αν επιθυμείτε,
είναι η δυσανεξία που έχω αναπτύξει απέναντι σε κάποιες λέξεις / εκφράσεις.
Π.χ. καινούριος, συγνώμη, ανεξαρτήτου, βυτιοφορείς, ανθυποψήφιος, φασίζουσα,
αποκατάσταση της βλάβης, εισέρχομαι / εισβάλλω, εισχωρώ μέσα και τα παρόμοια.
Για αυτά έχω κατά καιρούς γράψει σχετικά στο παρόν ημερολόγιο. Όποιος
ενδιαφέρεται μπορεί ν’ αναζητήσει τις αντίστοιχες εγγραφές με ενεργοποίηση της
ετικέτας «ΓΛΩΣΣΑ»,
στη δεξιά στήλη του παρόντος.
Επειδή το βιβλίο «Μέρες Γ΄. . .» υπάρχει στη
βιβλιοθήκη μου, από τη Δευτέρα, 3 Αυγούστου 1987, σκέφτηκα να ελέγξω αν
πράγματι το πιο πάνω «γάμμα» απουσιάζει. Πήρα το βιβλίο στα χέρια μου, το
άνοιξα στη σελίδα 150. Διάβασα, ατόφιο, αυτό το
«καινούρια», που μου κακοφάνηκε. Ώστε, λοιπόν, «Μεταξύ των οποίων και
Γιώργος Σεφέρης», συλλογίστηκα. Είχα βρει το θέμα για μία σχετική εγγραφή στο
παρόν ημερολόγιο.
Ξεφυλλίζοντας το βιβλίο, το οποίο ομολογώ παραμένει
ανάμεσα στα αδιάβαστα της βιβλιοθήκης μου, σταμάτησα στην εγγραφή της Τετάρτης,
27 Σεπτέμβρη 1939, όπου διάβασα:
ΠΑΛΑΤΙΝΗ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ
Τρεις τα παιχνίδια τούτα σου χαρίζουν
εταίρες
Κυπρίς μακαρισμένη
Τα κέρδισε με τη δική της τέχνη η
καθεμιά:
η Ευφρώ με τα μεριά της,
η Κλειώ με τρόπο φυσικό,
η Ατθίδαα με τον ουρανίσκο.
Κάνε τις να πλουτίσουν, Δέσποινα!
Την πρώτη σαν αγόρι,
τη δεύτερη σαν κυρία,
την τρίτη σα δεν-ξέρω-τι.
(VI, 17)
Το χάρηκα!
Το δέκατο έβδομο από τα επιγράμματα του έκτου βιβλίου
της Παλατινής Ανθολογίας, λοιπόν. Αυτό που περιλαμβάνει τριακόσια πενήντα οκτώ
(358) αναθηματικά επιγράμματα. Το δέκατο έβδομο από αυτά, για το οποίο γίνεται
λόγος, αποδίδεται στον Λουκιανό:
17.
ΛΟΥΚΙΑΝΟΥ
Αἱ τρισσαί
τοι ταῦτα τὰ παίγνια θῆκαν ἑταῖραι,
Κύπρι μάκαιρ’, ἄλλης
ἄλλη ἀπ’ ἐργασίης·
ὧν ἀπὸ μὲν πυγῆς Εὐφρὼ τάδε, ταῦτα
δὲ Κλειὼ
ὡς θέμις, ἡ τριτάτη δ’ Ἀτθὶς ἀπ’ οὐρανίων.
ἀνθ' ὧν τῇ μὲν πέμπε τὰ παιδικά,
δεσπότι, κέρδη,
τῇ δὲ τὰ θηλείης, τῇ δὲ τὰ μηδετέρης.
Όπου ο Λουκιανός είναι ο γνωστός Λουκιανός ο Σαμοσατεύς αν και, όπως διαβάζω στον κατάλογο συγγραφέων του 6ου
Βιβλίου της Ανθολογίας (Κάκτος, Ανθολογία Ελληνική, Τρίτος Τόμος Ανθολογία
Παλατινή, Βιβλίον Στ΄: Αναθηματικά επιγράμματα):
Λουκιανός: Ο γνωστός σοφιστής και σατιρικός του 2ου
μ.Χ. από τα Σαμόσατα, του αποδίδονταν και μερικά επιγράμματα, τα οποία έχουν
συμπεριληφθεί στο 6ο και το 10ο
βιβλίο της Παλατινής Ανθολογίας· η γνησιότητά τους, μάλιστα -ειδικά όσων
βρίσκονται στο 6ο
βιβλίο- αμφισβητείται. Φαίνεται όμως πως είχαν συμπεριληφθεί σε αρχαίες
εκδόσεις των έργων του Λουκιανού, απ’ όπου άντλησαν ο Κεφαλάς και οι άλλοι
ανθολόγοι.
Αφιτά!
Να είσαστε Καλά και
να μην, αν γίνεται, ξεχνάτε του «καινούργιου»,
και των συναφών, το «γάμμα»!
Ένα κλικ μακριά οι Λαυρέντης Μαχαιρίτσας, Φίλιππος Πλιάτσικας στο «Αχ Ελλάδα Σ’ Αγαπώ», σύνθεση των Βάσω Αλαγιάννη, Μανώλη Ρασούλη:
14/05/2026
