Θα συμφωνήσετε, πιστεύω, πως στην εποχή μας αυτό που
κυριαρχεί είναι η εικόνα. Στατική και κινούμενη. Όλα έχουν γίνει εικόνα.
Εύκολα, γρήγορα, απλά. Από την παντοδύναμη τηλεόραση, των πλατφορμών, τύπου Netflix, Ertflix, συμπεριλαμβανομένων, μέχρι τα, εξίσου παντοδύναμα, μέσα κοινωνικής
δικτύωσης.
Η εικόνα προσελκύει. Το κείμενο, και συνεκδοχικά ο λόγος,
απωθεί. Αν ο προηγούμενος αιώνας ήταν αυτός της ταχύτητας ο τρέχων είναι της
υπερταχύτητας (και ας γενικά απωθεί αυτό το «υπέρ» που πλέον χρησιμοποιείται
καταχρηστικά π.χ. στο απωθητικό «υπερσύγχρονος»). Η αισθητική (μας) έχει πλέον
αποκτήσει τα χαρακτηριστικά video clip ή, ακόμα
χειρότερα, reel.
Η μία εικόνα πίσω από την άλλη. Καταιγιστικά! Να μην
προλαβαίνεις ν’ ανάσα πάρεις. Έτσι δημιουργείται ο εθισμός. Από το απίστευτα κοντά
επόμενο που σέρνει το προηγούμενο. Τα έξυπνα τηλέφωνα, βαρβαριστί Smart Phones, σύμμαχος μέγας. Μπαίνεις, π.χ. στο TikTok και πολύ δύσκολα
βγαίνεις. Η ροή των εικόνων σε παρασέρνει. Το επόμενο, το επόμενο, το επόμενο!
Ατελεύτητα. Κοιτάς, κάποια στιγμή, το ρολόι σου και διαπιστώνεις, έκπληκτος ίσως,
πως ο χρόνος που δαπάνησες είναι πολύ μεγαλύτερος απ’ ότι νόμιζες ή και θα επιθυμούσες.
Ο καθένας έχει τη ζωή και τις προτιμήσεις του. Κανένα
μέσο, από τα αυτοκίνητα μέχρι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, δεν είναι από μονό
του απαράδεκτο ή καταστροφικό. Η χρησιμότητα, ή η ωφελιμότητά του, εξαρτάται
από τη χρήση· δηλαδή από τον χρήστη. Αν εσύ θέλεις να καρφωθείς μπροστά σε μια
οθόνη δεν φταίει η οθόνη· φταις εσύ.
Το πρόβλημα του να καταναλώνεις, κοιτώντας εικόνες, άσκοπα, συνήθως, χρόνο είναι υπαρκτό. Υποθέτω
πως αν κάποιος το κατανοήσει θα βρει ένα τρόπο ν’ αντισταθεί. Αν για την δίαιτα
έγραψα:
Άριστος τρόπος του διαιτάσθαι το μη ευρίσκειν φαγείν.
για την συγκεκριμένη περίπτωση (και παραφράζοντας το «Άριστος
τρόπος τοῦ ἀμύνεσθαι τὸ μὴ ἐξομοιοῦσθαι», του Μάρκου
Αυρήλιου, θα πρότεινα, και μάλιστα στα αρχαία:
Άριστος τρόπος του ἀμύνεσθαι ἐστὶ τὸ μὴ τὴν τῶν εἰκόνων ῥοὴν ἐνεργοποιεῖν.
Δύσκολο, στη δύσκολη και ψηφιακή εποχή μας, αλλά
ακατόρθωτο όχι.
Εκείνο που προσωπικά συνηθίζω είναι να «χάνομαι» μέσα
στην εικόνα, να περιπλανιέμαι, να σημειώνω λεπτομέρειες. Είναι ένας τρόπος να
παρατείνεις τη διάρκεια να κάτι, παρατηρώντας, αποκομίσεις. Και επιπλέον δεν
μπορώ ν’ αποφύγω σκέψεις όπως:
«Τι να ’χει απογίνει ο συγκεκριμένος χώρος;»
«Υπάρχει ακόμα το έπιπλο αυτό; Σε τι κατάσταση είναι;»
«Πώς εξελίχτηκε η ζωή αυτού του ανθρώπου;»
Και άλλα τέτοια πολλά!
Λοιπόν, για τους «αντιστασιακούς» τουλάχιστον:
Άριστος τρόπος του ἀμύνεσθαι ἐστὶ τὸ μὴ τὴν τῶν εἰκόνων ῥοὴν ἐνεργοποιεῖν.
Να είσαστε Καλά!
