Μια φράση, δύο λέξεις, ένα γράμμα. Ένα γράμμα που (μου) λείπει δύο φορές. Το γράμμα γάμμα. Κάθε φορά που βλέπω έτσι γραμμένες, τις δύο του τίτλου, λέξεις εκνευρίζομαι. Μου λείπει το γάμμα! Βλέπω “καινούριος, καινούρια. . .” και θυμάμαι τον μακαρίτη τον πατέρα μου. Τον πατέρα μου, γεννημένο στη Χίο, από τον οποίο είχα μάθει ότι αυτούς “που δεν τα είχαν τετρακόσια” στο νησί τους αποκαλούσαν “ούριους”. Βλέπω λοιπόν το επίθετό μας δίχως το γάμμα και συνδυάζω. Τα λεξικά βεβαίως τη δέχονται την έλλειψη. Πάει, λοιπόν, το ωραίο γάμμα, το οποίο, παρεμπιπτόντως, στο προφορικό λόγο ακούγεται, το έφαγε και αυτό “η εξέλιξη της γλώσσας” και συνεκδοχικά “η ευκολία” και η αδιαφορία για ότι μέσα από τους αιώνες κληρονομήσαμε.
Πέμπτη 12 Ιουλίου 2012
0822. “Καινούρια συγνώμη”
Μια φράση, δύο λέξεις, ένα γράμμα. Ένα γράμμα που (μου) λείπει δύο φορές. Το γράμμα γάμμα. Κάθε φορά που βλέπω έτσι γραμμένες, τις δύο του τίτλου, λέξεις εκνευρίζομαι. Μου λείπει το γάμμα! Βλέπω “καινούριος, καινούρια. . .” και θυμάμαι τον μακαρίτη τον πατέρα μου. Τον πατέρα μου, γεννημένο στη Χίο, από τον οποίο είχα μάθει ότι αυτούς “που δεν τα είχαν τετρακόσια” στο νησί τους αποκαλούσαν “ούριους”. Βλέπω λοιπόν το επίθετό μας δίχως το γάμμα και συνδυάζω. Τα λεξικά βεβαίως τη δέχονται την έλλειψη. Πάει, λοιπόν, το ωραίο γάμμα, το οποίο, παρεμπιπτόντως, στο προφορικό λόγο ακούγεται, το έφαγε και αυτό “η εξέλιξη της γλώσσας” και συνεκδοχικά “η ευκολία” και η αδιαφορία για ότι μέσα από τους αιώνες κληρονομήσαμε.
Πέμπτη 14 Μαΐου 2026
1644. Μεταξύ των οποίων και Γιώργος Σεφέρης. . .
Τετάρτη 22 Απριλίου 2015
1013. “Θρυλική Θα Μείνει Στους Μεταγενέστερους Η Μέρα. . .”
Θα πρέπει, όταν μου τους έστειλε, την εποχή που οι άνθρωποι, όταν βρισκόντουσαν σε διαφορετικούς τόπους επικοινωνούσαν ακόμα με επιστολές, να είχε την γνώμη πως γνωρίζω. Σήμερα, μόλις 34 έτη μετά, αποδείχτηκε πως δεν γνώριζα.
Πρέπει να 'ταν των Βαΐων τ' ουρανού επειδή και τα πουλιά κατέ-
βαιναν μ' ένα κλαδάκι πράσινο στο ράμφος και στον ύπνο μου
κούμπωτο
έπαιρνε ανεμίζοντας τούλια μια κορμοστασιά διπλή απ' το σπίτι
σε ύψος με τα δάχτυλα στο πόμολο το αόρατο
ύστερα που κάποιος άγιασε και τα καινούρια φαίνονται κι εκείνα σαν
παλαιά
γυναίκες απ' το ελαιοτριβείο κι η φωνή του γαϊδάρου ξημερώματα
πάνω από τα μποστάνια πόσα χρόνια πόσους αιώνες
τικό σταματούσε σαν φύλλο της μπεγκόνιας
φτάσουν Όπου τα παλαιά φαίνονται πάλι κι εκείνα σαν καινούρια
Θρυλική θα μείνει στους μεταγενέστερους η μέρα που κανείς δεν
είπε να βαρυγκομήσει αλλ' οργιές ανοιχτά στα φυλλώματα φέγγα-
νε στιλπνά λεμόνια ηλιίσκοι των αιθέρων.
είπε να βαρυγκομήσει . . .
Πέμπτη 13 Αυγούστου 2026
1659. Ιωάννης Πολέμης και πάλι
Ας δικαιολογήσουμε αυτό το «και πάλι» του τίτλου της εγγραφής. Οφείλεται στην εγγραφή που ανέβασα την Κυριακή, 13 Απριλίου 2014, με τίτλο:
Σήμερα, λοιπόν, που η διάθεσή μου, μοιάζει να μ’ έχει εγκαταλείψει, καλοκαιράκι γαρ, ξαναέπιασα το βιβλίο με τα ποιήματα του Ιωάννη Πολέμη στα χέρια μου. Ακολούθησε η σκέψη: και δεν ανεβάζω κάποια ποιήματα από το βιβλίο;
Αμ’ έπος αμ’ έργον (που ακολουθεί). Επειδή θεωρώ πως η εισαγωγή, στην εγγραφή 0929, έχει κάποιο σχετικό ενδιαφέρον, επιτρέψτε μου να την επαναλάβω, πλην μίας παραγράφου:
Στις 8 Αυγούστου 2011 είχα ανεβάσει την εγγραφή “0779. Ποιος, Στις Μέρες Μας, Διαβάζει Γκαίτε;”. Σήμερα θα μπορούσα να ρωτήσω: “Ποιος, Στις Μέρες Μας, Διαβάζει Ιωάννη Πολέμη;” κι ας μην είναι, ίσως, ευθέως συγκρίσιμοι ο Έλληνας και ο Γερμανός. Τον γνώριζα τον ποιητή από τα χρόνια μου του γυμνασίου. Δικά του, εξ’ άλλου, είναι τα γνωστά (πώς να αρθρώσω πια το “πασίγνωστα”;) “Η Σημαία”, “Τι Είναι Η Πατρίδα Μας”, και το “Το Κρυφό Σχολειό”.
Η αφορμή να ανανεώσω τη σχέση μου με τον ποιητή, και όχι μόνο, Ιωάννη Πολέμη μου δόθηκε όταν την Παρασκευή, 4 Απριλίου 2014, κατέβηκα στο υπόγειο βιβλιοπωλείο του “Ποθητού”, στην Πλατεία Κάνιγγος, για να αγοράσω ένα βιβλίο. Ως συνήθως, για ένα (βιβλίο) πήγαινα με τέσσερα (βιβλία) έφυγα. Πήγα για το “Πώς Λειτουργεί ο Κόσμος”, του Noam Chomsky, και έφυγα με τα:
1. Η Ομορφιά της Λίστας - Ουμπέρτο Έκο, 15 €
2. Πώς Λειτουργεί ο Κόσμος - Noam Chomsky, 14 €
3. Η Πολιτική Γονιμότητα της Οργής - Χρήστος Γιανναράς, 3 €
4. Ιωάννης Πολέμης - Ποιήματα, 3 €
Ομολογώ ότι αν η τιμή των υπόλοιπων τριών (βιβλίων) δεν ήταν τόσο ελκυστική πιθανότατα δεν θα τα αγόραζα (με εξαίρεση το βιβλίο του Έκο που το ήθελα). Έτσι, με τις προσφορές του καλού βιβλιοπωλείου (ευγενέστατη η Μαρία) απόκτησα τον τόμο των ποιημάτων του ποιητή που περιλαμβάνει δύο ποιητικές συλλογές του, τους “Χειμωνανθούς” (1888) και τα “Αλάβαστρα” (1900).
Το ζήτημα είναι: Πώς αντιμετωπίζει κανείς κείμενα ηλικίας 114 – 126 ετών; Τι έχει μένει το ίδιο από τότε, τι έχει αλλάξει; Πώς μιλούσαν, πώς σκεπτόντουσαν, πώς ερωτευόντουσαν τότε; Τι από αυτά που ίσχυαν τότε ισχύουν και τώρα. Δύσκολα ερωτήματα, δύσκολες απαντήσεις. Το μόνο σίγουρο ότι και τότε οι άνθρωποι αγαπούσαν, ερωτευόντουσαν, πονούσαν, ευτυχούσαν, προσδοκούσαν. Ας μείνουμε σε αυτό.
Ακολουθούν πέντε ποιήματα τα οποία ξεχώρισα με το άρωμα και την αισθητική της εποχής που γράφτηκαν και αντιπροσωπεύουν:
ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ
Σαν είμαι μακρυά σου, χαϊδεμένο μου,
AΓΝΩΣΤΟΣ
Ούτε με γνωρίζεις, ούτε σε γνωρίζω,
Αν σου πω πως έρως την καρδιά μου καίει,
Ούτε με γνωρίζεις, ούτε σε γνωρίζω,
ΔΥΟ
Καινούρια αγάπη μυστική
Τέτοια καρδιά τι θα γενή,
Έγιν’ ο νους μου καλαμιά
Μ’ από τις δυο ποια θα χαθή
ΚΑΡΔΙΑ ΦΤΩΧΗ
Καρδιά φτωχή, σκυμένη σαν ιτιά,
-Είν’ η ζωή μας άγρια νυχτιά-
Αγάπησε τη λάμψη, μα δε φταίει·
Καρδιά φτωχή, χωρίς ελπίδα μία,
Ο ΧΡΟΝΟΣ
Κυλάει ο Χρόνος σαν νερό, τρέχ’ η ζωή σιμά του,
σβήνουν τα τόσα ονείρατα -του ρόδου χρυσαλίδες
και στον αγέρα χάνονται χρυσόφτερες ελπίδες.
Κυλάει ο Χρόνος σαν νερό. Στο γοργοκύλημά του
δεν σέρνει μόνο τη χαρά που βρίσκει εδώ κάτου,
μα παίρνει κάθε λύπη μας, κάθε καημό και πόνο
κι η μαυροφόρ’ απελπισιά βρίσκει γιατρό το χρόνο
Κι ο Θάνατος καμιά φορά που πόνους δεν πιστεύει
ενώ θερίζει τη ζωή πόσους καημούς γιατρεύει!
Διάβαινε, Χρόνε, γρήγορα, για χάρη στο γυρεύω
μα σαν θα δης στο πλάι μου την κόρη που λατρεύω
τότε να κόψης τα φτερά απ’ τα γοργά σου χρόνια
και συ σαν βράχος να σταθής ακίνητος αιώνια.
Κι ο Θάνατος όταν θαρθή και δει τον έρωτά μας
Θα λυπηθή, θα σπλαχνισθή, θα φύγη από κοντά μας.
Να είσαστε Καλά,
Να διαβάζετε ποίηση
. . . και να την καταλαβαίνετε!
Ένα κλικ μακριά οι Bee Gees στο “How Deep Is Your Love” [1977], σύνθεση των Barry
Gibb, Robin Gibb και Maurice Gibb:
