Τετάρτη, 21 Σεπτεμβρίου 2016

1077. . . .κοὐχ ἥκει


Εχθές, προσπαθώντας, ματαίως βεβαίως, να βάλω σε τάξη το, ηλεκτρονικό, σύμπαν του Η/Υ της Χ22 έπεσα πάνω σε ένα αρχείο, κατεβασμένο από το διαδίκτυο, με τίτλο ΠΑΛΑΤΙΝΗ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΒΙΒΛΙΟ 5ο.DOCX.

Βεβαίως, ως συνήθως, δεν απλώς το είχα κατεβάσει αλλά και το δεόντως είχα περιποιηθεί. Πρόσθεσα αριθμούς σελίδων, πρόσεξα τη σελιδοποίηση και χρησιμοποίησα χρώμα και έντονη γραφή για τις επικεφαλίδες των επιγραμμάτων.

Έχω, το ομολογώ, ένα απίθανο ταλέντο να χάνω χρόνο για πράγματα τα οποία η πλειονότητα τα θεωρεί επουσιώδη (και μάλλον είναι). Κάπου, λοιπόν, την ιστορία με τις επικεφαλίδες δεν την είχα ολοκληρώσει και καταπιάστηκα να χρωματίζω και να εντονοποιώ.

Και όπως το έπραττα όλο και κάτι χάλαγε στη σελιδοποίηση (π.χ. επικεφαλίδες νέτες –σκέτες στο τέλος της σελίδας) και . . . πάλι απ’ την αρχή! Μιλάμε για 62 σελίδες και 310 επιγράμματα.

Όπως, λοιπόν, έτρεχα τα επιγράμματα ένα – ένα ξεχώρισα κάποια με σκοπό να τα ανεβάσω στο παρόν e-ημερολόγιο. Ένα από αυτά ήταν και το που ακολουθεί:

5.7 ΑΣΚΛΗΠΙΑΔΟΥ

Λύχνε͵ σὲ γὰρ παρεοῦσα τρὶς ὤμοσεν Ἡράκλεια
ἥξειν κοὐχ ἥκει· λύχνε͵ σὺ δ΄͵ εἰ θεὸς εἶ͵
τὴν δολίην ἀπάμυνον· ὅταν φίλον ἔνδον ἔχουσα
παίζῃ͵ ἀποσβεσθεὶς μηκέτι φῶς πάρεχε.

Σήμερα καταπιάστηκα να το μεταφράσω, δίχως τα χαρτιά μου και μια σύνδεση στο διαδίκτυο που σερνότανε. Δεν κατάφερα να βρω καμία ερμηνεία για το παρεοῦσα ή / και για το ἀπάμυνον που ήταν οι δύο λέξεις που, κυρίως, με δυσκόλευαν. Για την πρώτη υποψιαζόμουν, βεβαίως, το παρούσαενώ για τη δεύτερη, πέραν της αρνητικής της, προφανώς, έννοιας δεν είχα ιδέα.

Βρήκα, ωστόσο, μια μετάφραση του επιγράμματος στα Αγγλικά. Την ακόλουθη:

Lamp, Heraclea swore by you three times in your presence that
she would come, and she hasn’t come. Lamp, if you are a god,
punish the deceitful girl: whenever she has a lover inside, playing,
go out, and provide them no more light.

Από την μετάφραση αυτή βεβαιώθηκα για την μετάφραση του παρεοῦσα ως παρούσακαι δανείστηκα το τιμώρησε για το ἀπάμυνον.

Κατάληξα, λοιπόν, στην πιο κάτω μετάφραση:

Λύχνε, μπροστά σου τρεις φορές ορκίστηκε η Ηράκλεια ότι θα έλθει και δεν ήλθε∙ λύχνε, εσύ, αν είσαι θεός την άτιμη τιμώρησε∙ όταν εραστή έχει μέσα και παίζει,
αποσβήσου και μην παρέχεις πλέον φως.

Για να μην μείνετε όμως με αυτή μου την, έτσι κι αλλιώς, ερασιτεχνική μετάφραση παραθέτω, και αυτή:

Λύχνε, τρεις φορές η Ηράκλεια εδώ μπροστά σου ορκίστηκε
ότι θα έρθει και δεν ήρθε. Λύχνε, αν είσαι εσύ θεός
την πανούργα εμπόδισε· όταν μέσα στο σπίτι με εραστή
ερωτοτροπεί, σβήσε και μην φωτίζεις πια.

Μετάφραση από το εξαιρετικό βιβλίο του Ιωάννη Σ. Νάστου “ΑΣΚΛΗΠΙΑΔΟΥ ΤΟΥ ΣΑΜΙΟΥ - ΕΠΙΓΡΑΜΜΑΤΑ” (Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη, 2006, ISBN: 960-7970-30-6).

Να σημειωθεί ότι τη μετάφραση, στη σελίδα 91, ακολουθούν 11 σελίδες φιλολογικών σχολίων, μέχρι τη σελίδα 102!

Όσο για το παρεοῦσα”, και όπως αναφέρεται στα πιο πάνω σχόλια, αυτό αποτελεί επικό τύπο μετοχής του πάρειμι (ειμί) και έχει εγείρει πολλές αμφισβητήσεις για τη θέση του στο συγκεκριμένο επίγραμμα.

Για όσους, τώρα, τα καταφέρανε και φτάσανε μέχρι εδώ, και με τις ευκολίες του διαδικτύου, έχουμε:

Πληροφορίες για τον Ασκληπιάδου: εδώ.
Για την Παλατινή Ανθολογία (ΠΑ): εδώ.
Το όλον των εγγραφών του παρόντος για την ΠΑ: εδώ.

Να είσαστε Καλά!

Ένα κλικ μακριά Σταύρος Λάντσιας και Το Ποτάμι Του Χρόνου”:


21/09/2016

Κυριακή, 18 Σεπτεμβρίου 2016

Τρίτη, 13 Σεπτεμβρίου 2016

1075. Ανδρέας Εμπειρίκος

Ολοκλήρωσα, λίγες μέρες πριν, την ανάγνωση του ενδιαφέροντος βιβλίου της Μάρως Δούκατίποτα δεν χαρίζεται”. Στο Κεφάλαιο “Κιβωτός μνήμης και ευθύνης” (σελ. 216), το οποίο αναφέρεται στον Παύλο Ζάννα, υπογράμμισα την τελευταία πρόταση:

Πάρε τη λέξη μου, δώσε μου το χέρι σου.

Πρόκειται για στίχο του Ανδρέα Εμπειρίκου ο οποίος,  όπως μου αποκάλυψε το πάνσοφο διαδίκτυο, προέρχεται από την ενότητα:


της ποιητικής συλλογής του “ΕΝΔΟΧΩΡΑ”.

Ομολογώ ότι στη βιβλιοθήκη μου υπάρχει ένα αντίτυπο της ποιητικής αυτής συλλογής αλλά ο συγκεκριμένος, εξαιρετικός κατά την άποψή μου, στίχος δεν βρισκόταν στο θησαυροφυλάκιο μου της μνήμης.

Το αντίτυπο της Ενδοχώρας που έχω στην κατοχή μου το αγόρασα στη Βέροια, όταν υπηρετούσα στο Β΄ Σώμα Στρατού, το Σάββατο 3 Απριλίου 1982 με 150 ταπεινές δραχμούλες (από το “πειραματικό εργαστήρι βέροιας”). Πρόκειται για έκδοση του 1974 του εκδοτικού οίκου “ΠΛΕΙΑΣ” και η ποιότητα του αντιτύπου που έχω στα χέρια μου δεν είναι και ότι το καλύτερο.

Όπως και να έχει έπιασα το βιβλίο στα χέρια μου και το ξεφύλλισα ένας Θεός γνωρίζει πόσα χρόνια μετά την προηγούμενη φορά. Υπήρχε μια εποχή που συνήθιζα να πλαισιώνω τα ποιήματα που διάβαζα και μου άρεσαν, ή και κάποια άλλα μερικές φορές, προκειμένου οι τυπωμένες σελίδες να αποκτούν, θα έλεγα, χρώμα.

Περισσότερα από δέκα ποιήματα της Ενδοχώρας, λοιπόν, στο συγκεκριμένο αντίτυπο, είναι πλαισιωμένα με διάφορους τρόπους. Ένα από αυτά είναι και το εμφανιζόμενο παραπλεύρως.

Ξεφύλλισα, αναθυμήθηκα, αισθάνθηκα, χάρηκα ακόμα μία φορά την ποίηση του Ανδρέα Εμπειρίκου.

Για την ακρίβεια, ο στίχος που προκάλεσε την παρούσα εγγραφή στο αντίτυπό μου εμφανίζεται ως:

18
Πάρε την λέξι μου. Δώσε μου το χέρι σου.

Ακολουθεί το ποίημα “Αφρός”, από την ενότητα “Τα κάστρα του ανέμου” (1934):

ΑΦΡΟΣ

Είναι οι πόθοι μιναρέδες στυλωμένοι
Λάμψεις του μουεζίνη στην κορφή τους
Φωτοβολίδες των κραυγών της οικουμένης
Πυγολαμπίδες σε συρτάρια κορασίδων
Που κατοικούν σε ακρογιαλιές μέσα σ’ επαύλεις
Και τρέχουν με ποδήλατα σε κήπους
Άλλες γυμνές άλλες ημίγυμνες κι άλλες φορώντας
Φορέματα με φραμπαλάδες και μποτίνια
Που στίλβουν την ημέρα και την νύχτα
Όπως τα στήθη τους την ώρα που βουτάνε
Μεσ’ στον αφρό της θάλασσας.

Ένα κλικ μακριά ο Luther Ingram τραγουδά “If Loving You Is Wrong I Don’t Want To Be Right”:


13/09/2016

Τετάρτη, 31 Αυγούστου 2016

1074. Απόλλων Και Δάφνη

Πηγή έμπνευσης (και) για την παρούσα εγγραφή στάθηκε η ανάγνωση του βιβλίου “Η Αρχαία Ελληνική Ποίηση” του Βασίλειου Μαρκεζίνη και συγκεκριμένα ένα ποίημα το οποίο στο βιβλίο εμφανίζεται δύο φορές.

Την πρώτη στη σελίδα 302 (Η Φύση Πανταχού Παρούσα / Νέοι Τρόποι Παρουσίασης Γνωστών Μύθων σε Βουκολικό Πλαίσιο) και τη δεύτερη στη σελίδα 589 (Φωτογραφικό Υλικό / Εικ. 10. Ο Απόλλωνας Καταδιώκει Τη Δάφνη Gian Lorenzo Bernini) στο σχολιασμό της φωτογραφίας της Εικόνας 10.

Εν συντομία:

Ο Απόλλωνας επιπλήττει τον Έρωτα λέγοντας του ότι παίζει με όπλα ενηλίκων. Ο Έρωτας θίγεται. Τοξεύει τον Θεό με χρυσό βέλος (συνεπώς: έρωτας!) και την όμορφη νεαρή νύμφη Δάφνη με μολυβένιο (συνεπώς: αποστροφή!).

Ο Θεός ποθεί τη νύμφη. Η νύμφη το βάζει στα πόδια. Ο Θεός την καταδιώκει. Μπροστά στον κίνδυνο ο Θεός να την προλάβει η νύμφη ζητά τη βοήθεια του πατέρα της, του ποταμού Πηνειού, και αυτός την μεταμορφώνει στο γνωστό ομώνυμο φυτό.

Ο Θεός μένει με τα κλαδιά της Δάφνης στο χέρι (το οποίο έκτοτε γίνεται το αγαπημένο του φυτό και συνδέεται άρρηκτα με το όνομά του)· ο Οβίδιος βρίσκει την ευκαιρία να γράψει μερικούς καταπληκτικούς στίχους, στις Μεταμορφώσεις του, για το γεγονός ενώ ο Gian Lorenzo Bernini απεικόνισε με εκπληκτικό τρόπο την ιστορία αυτή στο μάρμαρο.

Όμως, πολλά έγραψα! Ιδού:

Όμοια τρέχαν κόρη και θεός –
με πόθο αυτός, εκείνη από τρόμο,
μόνο που ο Φοίβος τρέχει πιο καλά
με τα φτερά τού Έρωτα στον ώμο.
Δε βρίσκει πια η κόρη ανασασμό,
ξοπίσω αυτός κι αυτή ξεθεωμένη
τον νιώθει πως στη ράχη της σιμά
και τα λυτά μαλλιά βαριανασαίνει.
Η δύναμή της σώθηκε, χλομή,
κατάκοπη απ’ της φυγής το μόχθο
έβγαλε απ’ τα στήθια της φωνή
στρεφόμενη στου Πηνειού τον όχτο:
«Πατέρα, βόηθα. Αν οι ποταμοί
λογιάζονται μες στων θεών την τάξη,
απ’ τη μορφή που άρεσε πολύ
απάλλαξέ με, καν’ την να χαλάσει!»
Το λόγο αυτό δεν πρόκανε να πει
και λήθαργος τα μέλη της πλακώνει,
λεπτή δεντρίσια φλούδα τρυφερά
τύλιξε το κορμάκι της σα ζώνη.
Γίνεται τώρα η κόμη φυλλωσιά,
μπράτσα και χέρια γίνονται κλωνάρια,
κι ασάλευτα ριζώνουν μες στη γη
τα δυο της γοργοκίνητα ποδάρια.
Η κεφαλή της έγινε κορφή,
η λάμψη της επέρασε στο φύλλο.

[Θεόδωρος Δ. Παπαγγελής,
Σώματα που άλλαξαν τη θωριά τους:
Διαδρομές στις Μεταμορφώσεις του Οβίδιου
(Αθήνα: Gutenberg, 2009).
Στ. 538-552, σελ. 77-78]

Τους στίχους 452-567 του ποιήματος μπορεί κανείς να διαβάσει εδώ.

Να είσαστε Καλά,
Καλό Σεπτέμβριο!

Ένα κλικ μακριά αγαπημένος Paul Mauriat και “Baroque Cantabile”:


31/08/2016

Τρίτη, 23 Αυγούστου 2016

1073. Δια Χειρός Αλοΐσιου Φλοπ [1/4]


Στους παλαιότερους, και τακτικούς, αναγνώστες του παρόντος e-ημερολογίου ο Αλοΐσιους Φλοπ δεν θα πρέπει, θαρρώ, να είναι άγνωστος.

Εν συντομία:

Aδελφή ψυχή, όπως αποδείχθηκε, χειρόγραφα του οποίου βρέθηκαν στα χέρια μου και τα οποία, με σεβασμό θαρρώ, εκμεταλλεύτηκα ανεβάζοντας κάποια από αυτά στο παρόν.

Κάποια στιγμή, το 2009, σκέφτηκα να απομονώσω κάποιες προτάσεις, από τα κείμενα του Αλοΐσιου που είχα ανεβάσει, και να τις παρουσιάσω σε μορφή εικόνων”. Αμ’ έπος αμ’ έργον! Το έπραξα!

Αποτέλεσμα; Πενήντα δύο (52) εικόνεςτου Αλοΐσιου Φλοπ με σταθερό φόντο μια  φωτογραφία που είχα τραβήξει στο Αγκίστρι (Αίγινα) και την οποία, βεβαίως, πείραξα καταλλήλως.

Πριν από μερικές ημέρες χαζεύοντας το περιεχόμενο του Η/Υ μου έπεσα πάνω στις σταθερά εικονογραφημένες εικόνες αυτές του Αλοΐσιου. Επτά χρόνια μετά, λοιπόν, και επειδή το όλον μου φάνηκε ενδιαφέρον, θα ανεβάσω τις εικόνες αυτές σε δόσεις τέσσερις.

Είναι μάλιστα πιθανό, κάποια στιγμή, μια και οι εγγραφές του Αλοΐσιου συνεχίστηκαν και μετά το 2009, να προσθέσω καινούργιες εικόνες – προτάσεις.

Ολόκληρη η ιστορία Αλοΐσιους, για όσους τυχόν ενδιαφέρονται, από τις νεότερες προς τις παλαιότερες εγγραφές, βρίσκεται εδώ.


Πάμε!
















Ένα κλικ μακριά αγαπημένος Paul Mauriat και En bandouliere:


23/08/2016

Πέμπτη, 18 Αυγούστου 2016

1072. Φασίζουσα Φάση


Υπάρχει και ακούγεται παντού. Το λένε οι μορφωμένοι Ελληνιστές δημοσιογράφοι μας, το λέει ο Μητσοτάκης, το λέει ο Σεραφείμ το λέει και ο Καργάκος.  Όλοι το λένε και το γράφουνε κι εγώ μένω με την απορία. Πώς και από πού;

Τι λένε και τι γράφουνε; Μα το ωραιότατο επίθετο “φασίζουσα” και το αρσενικοουδέτερό του (“φασίζων” και “φασίζον”). Και τι εννοούν; Απλούστατο! Με “φασιστική νοοτροπία” ή, ακόμα καλύτερα, με “νοοτροπία η οποία ρέπει προς τον φασισμό”!

Και γιατί δεν το λένε/ γράφουν με “νοοτροπία η οποία ρέπει προς τον φασισμό” και προτιμούν τη χρήση του επιθέτου “φασίζων-ουσα-ον”; Μα . . . για οικονομία στην έκφραση, στον “πολύτιμο” χρόνο / χώρο τους, υποθέτω.

Το ερώτημα (μου) βεβαίως είναι με ποια παραδεκτή διαδικασία σχηματισμού Ελληνικών λέξεων από το “φασισμός” οδηγούμαστε στο “φασίζουσα”;

Αν το “φασίζουσα”, με τα λίγα Ελληνικά που γνωρίζω, έχει μια συγγένεια “α” με τη λέξη “φασισμός” έχει 100 φορές “α” με τη λέξη “φάση”.

Πραγματικά, λοιπόν, αδυνατώ να κατανοήσω πώς και γιατί τα φασίζων – φασίζουσα – φασίζον έχουν να κάνουν, και παραπέμπουν, στον φασισμό και όχι στη φάση.

Προφανώς, κάποιος βαριεστημένος “γλωσσοπλάστης” το πρωτοξεφούρνισε και το γνωστό σινάφι των άκριτων μιμητών (δημοσιογράφων, πολιτικομικρούληδων, τηλεοπτικών αστέρων, “πνευματικών” ανθρώπων και νεολαίων) το υιοθέτησε ευθύς ως μοντέρνο, πρωτότυπο, προοδευτικό και, κυρίως, μαζεμένο!.

Καλού – κακού, πάντως, έψαξα τη λέξη και στο λεξικό της ακαδημίας Αθηνών και . . . ευτυχώς, προς το παρόν τουλάχιστον, δεν τη βρήκα! Δεν θέλανε και πολύ ετούτοι, με τη λογική: “το σημερινό λάθος είναι το αυριανό σωστό”, να μας την είχαν σερβίρει, τη λέξη, σημαιοστολισμένη. Εδώ κοτζάμ “αποκατάσταση της βλάβης” έχουν καταφέρει να “νομιμοποιήσουν”!

Με δεδομένο ότι άλλο “φασιστική” και άλλο “φασίζουσα” (με την έννοια που τέλος πάντων χρησιμοποιείται) μιας και, όπως ήδη έγραψα, θεωρώ ότι το δεύτερο υποδηλώνει ροπή προς την φασιστική νοοτροπία και όχι ήδη κρατούντα φασισμό θεωρώ ότι η έκφραση:

Με νοοτροπία η οποία ρέπει (ή ρέπουσα, αν το αντέχετε) προς τον φασισμό

στη θέση του “φασίζουσα” είναι μια χαρά.

Και επιτέλους! Ας απενοχοποιήσουμε την περίφραση! Δεν είναι τόσο φοβερό το να χρησιμοποιήσουμε, στον προφορικό ή/και τον γραπτό λόγο, τρεις ή πέντε λέξεις, αντί για μία, προκειμένου να αποφύγουμε λέξεις τραβηγμένες από τα μαλλιά, όπως αυτή για την οποία συζητάμε (στο μυαλό μου έρχεται και το “βυτιοφορείς”) και να εκφραστούμε με ακρίβεια.

Ακολουθούν, για τους επίμονους αναγνώστες,  σχετικά αποσπάσματα από τη Βικιπαίδεια:

Ο φασισμός είναι ριζοσπαστική, αυταρχική και εθνικιστική πολιτική ιδεολογία που έχει ως στόχο να θέσει το έθνος, το οποίο ορίζει βάσει αποκλειστικών βιολογικών, πολιτισμικών και ιστορικών συνθηκών, υπεράνω κάθε άλλης αξίας και να δημιουργήσει μια κινητοποιημένη εθνική κοινότητα.[1]

Η έννοια της λέξης "φασισμός" σήμερα χρησιμοποιείται πολλές φορές για να χαρακτηρίσει πρόσωπα, θεσμούς ή καταστάσεις που μπορεί να μην έχουν καμιά σχέση με την αρχική έννοια του όρου. Το ουσιαστικό "φασισμός" και το επίθετο "φασίστας" χρησιμοποιούνται σήμερα πολλές φορές, εκτός από τον αρχικό ορισμό, την εθνικιστική και φυλετική πολιτική ιδεολογία που πρωτοεμφανίζεται στην Ιταλία του Μουσολίνι και αναπτύσσεται από τους Γερμανούς Ναζιστές και άλλους και που προτείνει έναν απολυταρχικό τρόπο διακυβέρνησης, από έναν συγκεκριμένο Αρχηγό. Αυτός είναι που θα συνενώσει όλες τις τάξεις σε ένα Έθνος, που μάλιστα είναι το ανώτερο έθνος και έχει προορισμό να κυριαρχήσει στα άλλα, "κατώτερα" έθνη και φυλές), και σε μια πολύ ευρύτερη λανθασμένη έννοια, προσδιορίζοντας ως "φασισμό" γενικά κάθε άδικη, αντιδημοκρατική και βίαιη πράξη, ιδεολογία, συναίσθημα, συνήθεια στο χώρο της πολιτικής, της κοινωνίας, της οικογένειας, και των σχέσεων. Η υπερβολική χρήση αυτού του δεύτερου ορισμού έχει εν μέρει υποκαταστήσει τον αρχικό ορισμό (ότι φασισμός είναι μόνο η ονομασία του κινήματος του Μουσολίνι). . .

Ετυμολογία

Ο όρος φασισμός προέρχεται από την ιταλική λέξη Fascismo που ετυμολογείται από την λατινική «fasces» (φάσκες, ενικός: fascis, ιταλικά fascio :φάσιο) που ονομάζονταν συγκεκριμένο αρχαίο ρωμαϊκό έμβλημα εξουσίας, που απεικόνιζε «ράβδους δεμένες γύρω από έναν πέλεκυ».
Η λέξη παραπέμπει στους «
littores» (λιτόρες) που ήταν ένα είδος ομάδων σωματοφυλάκων των γερουσιαστών της αρχαίας Ρώμης οι οποίοι διακρίνονταν από μια ράβδο που κρατούσαν και η οποία ήταν το σύμβολο της εξουσίας τους. Οι fasces ήταν στην αρχαία Ρώμη σύμβολο της εξουσίας των δικαστών και συμβόλιζαν την «ισχύ δια της ενώσεως»: μια μόνο ράβδος σπάζει εύκολα, ενώ μια δέσμη πολύ δύσκολα. Οι ράβδοι δεμένες γύρω από έναν διπλό πέλεκυ που έγινε το σύμβολο του φασισμού. Η αντιστοιχία με τους φασίστες της δεκαετίας του '20 βρίσκεται στο ότι οι πρώτες ομάδες φασιστών που σχηματίστηκαν στην Ιταλία ονομάστηκαν «fascio di combattimento», δηλαδή ομάδες-δέσμες μάχης.

Ένα κλικ μακριά το ορχηστρικό κομμάτι του Σταύρου Ξαρχάκου “Ο Χορός Του Σάκαινα” από την ταινία “Λόλα” (1964):


18/8/2016