0978. Παύλος Σιλεντιάριος

Καλός και άγιος ο Ρουφίνος, επιγράμματα του οποίου ανεβάσαμε εδώ, εδώ, εδώ, εδώ κι εδώ, αλλά όχι και ο μόνος άξιος στην Παλατινή Ανθολογία. Συνεχίζουμε, λοιπόν, με Παλατινή Ανθολογία μεν Παύλο Σιλεντιάριο δε. Η σχετική αναζήτηση στο Διαδίκτυο, για τον εν λόγω ποιητή, με οδήγησε στην Βικιπαίδεια (εδώ).   Ενώ κάποια, αμετάφραστα, επιγράμματά του υπάρχουν εδώ.

Για μία σύντομη περιγραφή αντιγράφω από τη σελίδα 99 του βιβλίου “500 ποιήματα από την ΠΑΛΑΤΙΝΗ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ” του Ανδρέα Λεντάκη (δωρικός 1987):

“Έζησε στα χρόνια του Ιουστινιανού στην Κωνσταντινούπολη κι ανήκε στο αυλικό προσωπικό. Πιθανώς γιος του ποιητή Κύρου, γι αυτό και λέγεται Παύλος Κύρου. Στα τέλη της βασιλείας του Ιουστινιανού πήρε το αξίωμα του σιλεντιαρίου «ως επιστάτης της σιγής περί τον βασιλέα» που κατά σειράν ιεραρχίας ερχόταν μετά τους στρατηγούς. Σιλεντιάριοι είναι οι αρχαίοι σιγηταί. Μετά το σεισμό του 558 μ.Χ. ανανεώθηκε ο τρούλλος της Αγίας Σοφίας και το Γενάρη του 563 έγραψε μιαν «έκφραση» του ναού σ’ εξάμετρους στίχους που την απήγγειλε μπρος στον αυτοκράτορα και τους αυλικούς του. Είχε και χωριστό τμήμα για τον άμβωνα. Ήταν φίλος του Αγαθία που τον περιέλαβε στην Ανθολογία του. Στην Π.Α. σώζονται 78 επιγράμματά του που τα διακρίνει μεγάλη, χάρη, ηδυπάθεια κι ερωτισμός. «Είναι ύστερα από αιώνες» όπως γράφει χαρακτηριστικά ο R. Brassilach «ο συνεχιστής και κληρονόμος του πλέον θαυμάσιου Μελέαγρου. . . Μολονότι ασπάστηκε τον χριστιανισμό, εν τούτοις θεωρείται ο τελευταίος εθνικός ποιητής».”

Συμπληρωματικά, για το αξίωμα του “σιλεντιάριου”, παραθέτω το σχετικό λήμμα από τη σελίδα 911 του 11^ου τόμου της εγκυκλοπαίδειας ΠΑΠΥΡΟΣ – ΛΑΡΟΥΣ (Έκδοση 1964):

σιλεντιάριος ο ΑΜ· αξιωματούχος της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας επιπεφορτισμένος με την τήρησιν της τάξεως κατά τας διαφόρους υποδοχάς.

-             (Βυζ.). Οι σιλεντιάριοι, ανώτεροι αυλικοί υπάλληλοι του Βυζαντίου της ιδιαιτέρας εμπιστοσύνης του αυτοκράτορος, ήσαν επιπεφορτισμένοι την τήρησιν της τάξεως και της ησυχίας εις τα ιδιαίτερα διαμερίσματα του αυτοκράτορος. Πολλάκις ανετίθεντο εις του σιλεντιαρίους σοβαραί στρατιωτικαί ή και διπλωματικαί αποστολαί. Εκαλούντο και ησυχοποιοί.

Από τα 78, λοιπόν, επιγράμματα του Παύλου Σιλεντιάριου επέλεξα το ακόλουθο:

Το οποίο ο Ανδρέας Λεντάκης, στο βιβλίο του, που αναφέραμε στη δεύτερη παράγραφο, μεταφράζει ως εξής:

Μεγάλα και ρουφηχτά τα φιλιά της Γαλάτειας, απαλά

Της Δημώς, η Δωρίδα δαγκώνει. Ποια πιο πολύ

    διεγείρουν;

Τ’ αυτιά ας μη γίνουν κριτές των φιλιών· μα

τα τρία στόματα θα γευτώ και την ψήφο θα ρίξω.

Έκανες λάθος καρδιά μου. Τ’ απαλά φιλιά της Δημώς

τάξερες από πριν και το μέλι των υγρών της χειλιών.

Μείνε σ’ αυτά· δίχως δίκη κερδίζει. Κι αν

κάποιος μ’ άλλην ευχαριστιέται, απ’ τη Δημώ

    δε θα με ξεχωρίσει.

Ένα κλικ μακριά η Χάρις Αλεξίου τραγουδά “Ένα Φιλί”, σε μουσική Γιώργου Ρους και στίχους του Νίκου Μωραΐτη:

21/09/2014

0977. Ρουφίνος / Πυκασώμεθα

Ακόμα ένα επίγραμμα του Ρουφίνου για το παρόν e-ημερολόγιο. Το ακόλουθο:
 

Για να μην έχουμε και πάλι φαινόμενα τύπου “* ή επιορκήσων” που τελικά αποδεικνύονται “ἢ ΄πὶ Κορησσὸν”, όπως στην εγγραφή “0972. Ρουφίνος (Μετ’ Εμποδίων)”, το έψαξα και διαπίστωσα ότι δεν υπάρχουν “παραλλαγές” του αρχαίου κειμένου.

Ποιες λέξεις, λοιπόν, θα μπορούσαν να μας δυσκολέψουν; Θα έλεγα, κατ’ αρχάς, τρεις και μόνο. Οι λέξεις “πυκασώμεθα”, “άκρατον” και “βαιός”. Σαν πιο δύσκολη, στη μετάφρασή της, μοιάζει η πρώτη, ακολουθεί η τρίτη και έπεται η δεύτερη. Ας τις πάρουμε με τη σειρά.

Για την πρώτη, και από την επιτομή του Μεγάλου Λεξικού της Ελληνικής Γλώσσας των Liddell & Scott, έχουμε, κυριολεκτικά, την εικόνα που ακολουθεί: 
 

Πυκάζω, συνεπώς και στην περίπτωσή μας, σημαίνει “στολίζω το κεφάλι με άνθη”. [και η λέξη “πυκιμηδής”, δώρο!].

Για τη δεύτερη και από τη διαδικτυακή Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα, εδώ, έχουμε την ερμηνεία ότι “άκρατος”σημαίνει: “ανόθευτος”, “γνήσιος”, “καθαρός”. Και επειδή στην αρχαιότητα το κύριο ποτό τους ήταν το κρασί το “άκρατον” ερμηνεύεται σαν “ανέρωτο κρασί”.

Για τη λέξη “βαιός” η αναζήτηση στο διαδίκτυο οδηγεί στην ερμηνεία, μεταξύ άλλων, του: “μικρός”, “λίγος”.
 

Αν, πέραν των προηγουμένων, θελήσουμε να δούμε και την ερμηνεία της λέξης “έλκωμεν”, σε συνδυασμό με το “άκρατον” θα οδηγηθούμε στην ερμηνεία του “έλκω” σαν “αναρροφώ” ή “(για μεθύστακες) πίνω υπερβολικά”, σύμφωνα με τα όσα αναγράφονται εδώ.

Μετά από τις πιο πάνω επεξηγήσεις παραθέτω την μετάφραση του συγκεκριμένου επιγράμματος, από τον Κώστα Χωρεάνθη και το βιβλίο του “Ρουφίνου Επιγράμματα Ερωτικά”:

Λουστήκαμε, Προδίκη· ας βάλουμε άνθινα στεφάνια και
         τον άκρατο
     ας αντλήσουμε σηκώνοντας κύλικες πιο μεγάλες.
Λίγη η ζωή εκείνων που χαίρονται· ύστερα, τ’ άλλα
    τα γερατιά θα τα εμποδίσουν, και το τέλος θάνατος.

Ομολογώ ότι το “κύλικες πιο μεγάλες” με προβλημάτισε με την έννοια ότι είχα την αίσθηση ότι το “κύλιξ” είναι γένους αρσενικού. Το έψαξα. Ο Χωρεάνθης είχε, φυσικά, δίκιο. Είναι “η κύλιξ”, αν και απαντάται και ο τύπος “ο κύλιξ”, κατά το “Νέον Ορθογραφικόν Ερμηνευτικόν Λεξικόν” του Δ. Δημητράκου (Έκδοση Χρ. Γιοβάνη).

Το νόημα του επιγράμματος; Θα έλεγα “Ει νεκροί ουκ εγείρονται, φάγωμεν και πίωμεν, αύριον γαρ αποθνήσκομεν.! (Α' Κορ. 22-23)”. Αν, βεβαίως, “νεκροί εγείρονται” το πράγμα μπλέκει. Όμως ποιος γνωρίζει και μπορεί να βεβαιώσει για τα τοιαύτα;

Μου έρχεται στο μυαλό το “Ἀλλ' ἄλλος ἄλλῳ καρδίην ἰαίνεται” του Αρχίλοχου (ή “Καθένας με τον τρόπο του γλυκαίνει την καρδιά του”). Στο μέτρο που αυτό δεν βλάπτει τους άλλους και με αμοιβαίο σεβασμό όλα μπορούν να πάνε Καλά!

Υγιαίνετε!

Ένα κλικ μακριά η Άλκηστις Πρωτοψάλτη τραγουδά “Δυνατά - Σιωπηλά”, σε μουσική Βασίλη Γαβριηλίδη και στίχους Νίκου Μωραΐτη, από το άλμπουμ “Φανερά Μυστικά” του 2010:

13/09/2014

0976. Γ’ Σεπτεμβρίου & Πατησίων

Υπηρεσιακή υποχρέωση. Συνάντηση. Πήγα από τη Γ’ Σεπτεμβρίου. Επέστρεψα από την Πατησίων. Έβγαλα φωτογραφίες. Διάλεξα. Τέσσερις για κάθε δρόμο. Αυτές:

Ένα κλικ μακριά η Αλέκα Κανελλίδου τραγουδά “Μονά Ζυγά” σε μουσική Γιώργου Χατζηνάσιου και στίχους Λευτέρη Παπαδόπουλου από το άλμπουμ “Μικρές Επαναστάσεις” του 1988:

09/0/2014

0975. Πωλ Ελυάρ, Επτά Έτη Μετά

Επτά έτη μετά την πρώτη εγγραφή στο παρόν e-ημερολόγιο για τον Πωλ Ελυάρ (εδώ) ήρθε ο καιρός και για τη δεύτερη. Πάντα από το εξαιρετικό “Ποιήματα του Πωλ Ελυάρ”, σε απόδοση Γιώργου Καραβασίλη (Εκδόσεις Εκάτη / 1996 / ISBN 960-7437-19-5) το ποίημα που ακολουθεί:

Για μια καινούργια νύχτα

Γυναίκα που μαζί της έζησα,

Γυναίκα που μαζί της ζω,

Γυναίκα που μαζί θα ζήσουμε

Σου πρέπει πανωφόρι κόκκινο,

Γάντια κόκκινα, μάσκα κόκκινη

Και κάλτσες μαύρες·

Δικαιολογίες, αποδείξεις

Για να σε δω ολόγυμνη

Γύμνια αγνή – περίτεχνο στολίδι.

Στήθη, ω καρδιά μου.

Ένα κλικ μακριά η Milva τραγουδά “Θάλασσα” σε μουσική Θάνου Μικρούτσικου και στίχους Λίνας Νικολακοπούλου:

06/09/2014

0974. Όνειρο Φθινοπωρινής Νυκτός

03/09/2014