1625. Ένα επίγραμμα την ημέρα. . .

Τα επιγράμματα, της Παλατινής Ανθολογίας και ειδικά του Πέμπτου βιβλίου της, είναι μια λύση (όταν η έμπνευση σού στρέφει την πλάτη)! Η τελευταία φορά που βοήθησαν ήταν τη Δευτέρα, 25 Αυγούστου 2025, στην εγγραφή:

 

1601. Τέταρτο από τα δώδεκα (. . . ἄμφω δ’ ἀλλήλων ἄνδιχα καιόμεθα)

 

Σήμερα, τέσσερεις μήνες και είκοσι πέντε μέρες μετά, την λύση στο ζήτημα «Τι να κοινοποιήσω σήμερα;», τη δίνει το πεντηκοστό έκτο επίγραμμα του Πέμπτου Βιβλίου της Παλατινής Ανθολογίας. Το που ακολουθεί:

 

5.56 ΔΙΟΣΚΟΡΙΔΟΥ

Ἐκμαίνει χείλη με ῥοδόχροα, ποικιλόμυθα,

ψυχοτακῆ, στόματος νεκταρέου πρόθυρα,

καὶ γλῆναι λασίαισιν ὑπ’ ὀφρύσιν ἀστράπτουσαι,

σπλάγχνων ἡμετέρων δίκτυα καὶ παγίδες,

καὶ μαζοὶ γλαγόεντες, ἐύζυγες, ἱμερόεντες,

εὐφυέες, πάσης τερπνότεροι κάλυκος.

ἀλλὰ τί μηνύω κυσὶν ὀστέα; μάρτυρές εἰσι

τῆς ἀθυροστομίης οἱ Μίδεω κάλαμοι.

 

Λοιπόν, βάλθηκα, να, ως συνήθως, το μεταφράσω και ιδού που το πράγμα κατέληξε:

 

Με τρελαίνουν τριανταφυλλένια χείλη, φλύαρα, που την ψυχή λιώνουν, πρόθυρα στόματος νεκταρένιου,

και μάτια που κάτω από δασιά φρύδια αστράφτουν,

των σπλάχνων μας δίχτυα και παγίδες,

και στήθη γαλακτερά, καλοζυγισμένα, ποθητά,

καλοσχηματισμένα, πιο ευχάριστα από κάθε κάλυκα.

αλλά τι δείχνω κόκαλα σε σκύλους; μάρτυρες της

αθυροστομίας είναι οι καλαμιές του Μίδα.

 

Για την πιο πάνω μετάφραση συμβουλεύτηκα (και απογοητεύτηκα) τα εξής βιβλία:

 

1. «ΠΑΛΑΤΙΝΗ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΕΡΩΤΙΚΑ ΕΠΙΓΡΑΜΜΑΤΑ», Μετάφραση: Νίκος Χ. Χουρμουζιάδης, στιγμή, 1999.

 

2. «ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ, ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΤΟΜΟΣ, Βιβλίον Ε΄: Επιγράμματα ερωτικά διαφόρων ποιητών», Μετάφραση: Φιλολογική Ομάδα Κάκτου, ΚΑΚΤΟΣ, 2003.

 

3. «ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΕΡΩΤΙΚΑ ΕΠΙΓΡΑΜΜΑΤΑ»,  Μετάφραση: ΝΙΚΟΣ ΜΟΥΛΑΚΑΚΗΣ, Α. Α. ΛΙΒΑΝΗ, 2003.

 

Ειδικά για τη φράση «ἀλλὰ τί μηνύω κυσὶν ὀστέα;», που με δυσκόλεψε αρκετά, ακολούθησα τη μετάφραση της Γεωργίας Παπαδάκη, της οποίας έχω πέντε βιβλία και την οποία ως φιλόλογο εκτιμώ, που βρήκα εδώ.

 

Από το πρώτο, πιο πάνω, βιβλίο παραθέτω τη σημείωση τη σχετική με τη φράση «Μίδεω κάλαμοι»:

 

Ο Απόλλων, για να τιμωρήσει τον Μίδα, βασιλέα των Φρυγών (επειδή σε έναν επικείμενο μουσικό αγώνα του θεού με τον Πάνα, τα προγνωστικά του Μίδα ήταν υπέρ του Πάνα), του αντικατέστησε τα ανθρώπινα οστά με γαϊδουρινά. Ένας δούλος του -κατά μία παραλλαγή ο κουρέας του- μην μπορώντας να κρατήσει το μυστικό, πήγε και το φώναξε ανάμεσα σε κάτι καλαμιές, οι οποίες, με το φύσημα του ανέμου, το κοινοποιούσαν: Μίδας ὄνου ὦτα φέρει.

 

Από ένα τέταρτο βιβλίο, το «500 ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΤΙΝΗ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ», παραθέτω το βιογραφικό σημείωμα για τον ποιητή Διοσκορίδη:

 

Διοσκορίδης: Γεννήθηκε στη Νικόπολη της Αιγύπτου κι έζησε τον 3ο αιώνα π.Χ., την εποχή του Πτολεμαίου του Γ΄ του Ευεργέτη, «Την εποχή αυτή οι Έλληνες», γράφει ο Λαζανάς, «στην κυρίως Ελλάδα έδιναν τις τελευταίες μάχες εναντίον του Φιλίππου του Ε΄. Κι οι επιγραμματοποιοί της εποχής εξέφρασαν τα φιλελεύθερα αυτά φρονήματα με ανάλογα ωραία επιγράμματα. . . Τα υπόλοιπα  επιγράμματα του Διοσκορίδη είναι ερωτικά, από τα πλέον ανοιχτόστομα και κυνικά ακόμη της Ανθολογίας. Έδειξε μεγάλο θαυμασμό για τους αρχαίους Σπαρτιάτες, πράγμα που ήταν της μόδας τότε (πρβλ. Δαμάγητος, Νίκανδρος). Ο Διοσκορίδης είναι ένας απ’ τους συγγραφείς που χρησίμεψαν για τη σύνταξη της Ανθολογίας. Στην Π.Α. υπάρχουν 43 επιγράμματά του, τα δύο αμφισβητούνται. Ο Μελέαγρος τον περιέλαβε στον Στέφανό του.

 

Να είσαστε ΖεστοΚαλά!

 

Ένα κλικ μακριά ο Λαυρέντης Μαχαιρίτσας στο «Πρόστυχο» [2003], σύνθεση των Χριστόφορου Κροκίδη, Βασίλη Γιαννόπουλου:

 

19/01/2026